USB-soorten herkennen: van USB-A tot USB-C

Door Sanne, 9 oktober 2026

Kijk, op mijn werktafel liggen vijf kabels die er bijna hetzelfde uitzien. Eentje laadt mijn laptop op, eentje haalt foto’s van mijn oude camera, en eentje krijgt mijn tweede scherm niet aan de praat. Aan de stekker zie je dat niet.

Daarom loop ik de soorten hier een voor een langs: hoe je ze herkent, hoe ze van binnen verschillen, wat de tekens naast een poort betekenen, en waarom Europa voor USB-C heeft gekozen.

Waarom het verschil ertoe doet

Je merkt het pas als het misgaat. Een back-up die een middag duurt in plaats van tien minuten. Een laptop die niet wil laden aan de lader van je telefoon. Een tweede scherm dat zwart blijft terwijl de kabel er gewoon in zit.

Eerlijk gezegd ligt dat bijna nooit aan de laptop. Het ligt aan een poort die iets anders kan dan je dacht, of aan een kabel die minder kan dan de poort. Wie weet waar je op let, koopt de goede kabel en de goede laptop in een keer.

De zes stekkers die je tegenkomt

De vorm zegt welke stekker past. Ik zet ze hieronder op dezelfde schaal, zoals je ze in een poort ziet, zodat je ook het verschil in formaat ziet.

Hoe de soorten van binnen verschillen

Van buiten verschillen ze in vorm, van binnen in het aantal draden. USB 2.0 heeft er vier: twee voor stroom en een paar voor data. Over dat ene paar gaat de data om de beurt heen en terug, dus zenden en ontvangen tegelijk kan niet.

USB 3 legt er twee paren bij: een om te zenden en een om te ontvangen, tegelijk. Daarom heeft een snelle USB-A vijf extra contacten, en daarom past een oude USB-A-stekker er nog steeds in: de eerste vier zitten op dezelfde plek.

USB-C heeft 24 contacten, in spiegelbeeld, zodat de stekker twee kanten op past. Bij het insteken bepaalt een klein contact, CC, hoe de stekker zit, en via datzelfde contact spreken de apparaten af wat ze kunnen. Dat geldt ook voor de stroom: eerst 5 volt, en als laptop, lader en kabel het aankunnen tot 20 volt en 5 ampère, dus 100 watt. Sinds 2021 kan dat met USB Power Delivery 3.1 tot 48 volt en 240 watt.

Over dezelfde draden kan ook beeld. De laptop zet dan een deel van de contacten om naar DisplayPort; dat heet Alternate Mode. USB4 en Thunderbolt gaan een stap verder en sturen data, beeld en PCIe tegelijk door een kabel, waarmee zelfs een externe videokaart kan.

Zo herken je wat een poort kan

Bij USB-A zegt de kleur nog iets. Bij USB-C niet: van buiten zien alle poorten er hetzelfde uit, en de fabrikant hoort te vermelden wat elke poort kan. Kijk daarom naar het teken naast de poort, en bij twijfel in de specificaties.

Snelheden en namen

Eerlijk gezegd zijn de namen een rommeltje. USB 3.0, USB 3.1 Gen 1 en USB 3.2 Gen 1 zijn alle drie 5 Gbps. De organisatie achter USB raadt daarom aan alleen nog de snelheid te noemen, zoals USB 10Gbps. Zie je een oude naam, zoek hem dan op in deze tabel.

De kabel telt ook

Een poort kan niet meer dan de kabel. Er bestaan USB-C-kabels die alleen USB 2.0 zijn: hooguit 480 Mbps en geen beeld. Op een snelle poort blijft zo’n kabel traag, en een tweede scherm blijft zwart.

Ook in vermogen verschillen kabels. Een gewone USB-C-kabel is goed voor 3 ampère, dus 60 watt. Voor meer zit er een chipje in de stekker dat de laptop vertelt wat de kabel aankan; de zwaarste kabels gaan tot 240 watt. Gecertificeerde kabels dragen op de stekker een logo met de snelheid en het vermogen, bijvoorbeeld 40Gbps en 240W.

De Europese regel: een lader voor alles

Sinds 28 december 2024 moeten telefoons, tablets, camera’s, koptelefoons, speakers, e-readers, toetsenborden, muizen en een paar andere apparaten die in de EU op de markt komen, via USB-C kunnen laden. Voor laptops geldt dat sinds 28 april 2026. Het staat in richtlijn (EU) 2022/2380, een aanpassing van de Europese regels voor radioapparatuur.

Wat er verplicht is: een USB-C-aansluiting om te laden, USB Power Delivery zodra een apparaat sneller laadt dan 15 watt, zodat elke goede lader werkt, de keuze om het apparaat zonder lader te kopen, en een pictogram en label die zeggen of er een lader bij zit en hoeveel vermogen het apparaat nodig heeft. Een grens in watt is er niet: volgens de toelichting van de Europese Commissie valt ook een laptop die meer dan 100 watt vraagt eronder.

De regel geldt voor apparaten die vanaf die datum voor het eerst in de EU op de markt komen. Wat al eerder in de EU op de markt was, mag gewoon verkocht blijven worden.

Waarom: volgens het voorstel van de Commissie uit 2021 leveren weggegooide en ongebruikte laders samen ongeveer 11.000 ton afval per jaar op. Ik vind het eerlijk gezegd een fijne regel. Een lader minder in mijn tas, en geen la meer vol kabels die nergens op passen.

Voorbeelden: welke laptop heeft welke poorten

Een paar zakelijke laptops, met wat de fabrikant over hun poorten zegt. Zo zie je hoe verschillend twee laptops met USB-C kunnen zijn.

En bij een dockingstation

Ook daar zit het verschil in de kabel naar de laptop. Een USB-C-dock zoals de HP USB-C Dock G5 heeft een USB-C-poort met beeld nodig. Een Thunderbolt-dock zoals de HP Thunderbolt Dock 120W G4 haalt zijn volle snelheid pas op een Thunderbolt-poort, met meer ruimte voor schermen en snelle opslag.

Welk dock bij jouw laptop past, zie je bij de dockingstations.

Een stukje geschiedenis

Voor USB had een computer aparte aansluitingen: een seriële en een parallelle poort, en eigen aansluitingen voor toetsenbord, muis en joystick. In januari 1996 kwam USB 1.0, door een groep computerbedrijven samen opgesteld, met een stekker voor alles en tot 12 Mbps.

USB 2.0 volgde in april 2000 met 480 Mbps, en datzelfde jaar de Mini-USB voor kleine apparaten. In 2007 kwam de Micro-USB, in 2008 USB 3.0 met 5 Gbps, in 2014 USB-C, de eerste stekker die twee kanten op past, en in 2019 USB4.

En wat er nog komt

De volgende stap is er al. USB4 versie 2.0 haalt 80 Gbps, en kan de verdeling scheef zetten naar 120 Gbps de ene kant op en 40 de andere, handig voor een scherm met een hoge resolutie. Thunderbolt 5 haalt dezelfde snelheden, en laden gaat tot 240 watt.

Ook Europa is niet klaar. Vanaf 14 december 2028 moeten ook de laders zelf minstens een USB-C-aansluiting hebben. Voor draadloos laden is in 2025 om een Europese norm gevraagd, en de Commissie kijkt elke vijf jaar welke apparaten erbij komen; het eerste rapport, van juni 2026, noemt onder meer smartwatches, VR-brillen en gamecontrollers.

Kort samengevat

Aan de vorm zie je welke stekker past, aan het teken naast de poort wat hij kan: de drietand met SS of een getal met Gbps voor snelle data, een bliksemschicht voor Thunderbolt, het DisplayPort-teken voor beeld en een batterij voor laden. USB-C is de stekker van nu en van straks, maar kijk bij elke poort en elke kabel wat hij werkelijk doet. Een laptop met twee keer Thunderbolt en een of twee USB-A-poorten heeft alles wat je dagelijks nodig hebt.

Waarom refurbished bij DSL Tech?

Elke laptop bij DSL Tech wordt gecheckt op meer dan 30 punten en geleverd met 2 jaar garantie. Klanten beoordelen ons gemiddeld met een 9,0, je betaalt veilig via iDEAL of in drie termijnen met in3, en bestel je voor 12:00, dan ligt je laptop morgen al op de mat.

Bronnen

• Richtlijn (EU) 2022/2380 over een gemeenschappelijke oplader (EUR-Lex)
• Toelichting van de Europese Commissie bij de gemeenschappelijke oplader, C/2024/2997 (EUR-Lex)
• Europese Commissie: One common charging solution for all
• Rijksoverheid: een oplader voor nieuwe apparaten vanaf december 2024
• USB-IF: naamgeving van USB-snelheden voor consumenten
• USB-IF: logo’s op USB-C-kabels
• USB-IF: aankondiging van USB 80Gbps
• USB-IF: USB Power Delivery 3.1 tot 240 watt
• Intel: Thunderbolt 4 en USB-C